उत्तराखंडी ई-पत्रिका की गतिविधियाँ ई-मेल पर

Enter your email address:

Delivered by FeedBurner

उत्तराखंडी ई-पत्रिका

उत्तराखंडी ई-पत्रिका

Sunday, May 1, 2016

कनिष्क का उत्तराखंड , सहारनपुर , बिजनौर पर अधिकार

 Kanishka Ruling over Uttrakhnd including (Haridwar, , Saharanpur and Bijnor) 


                         कनिष्क का उत्तराखंड , सहारनपुर , बिजनौर पर अधिकार 


                         Ancient  History of Haridwar, History Bijnor,   Saharanpur History  Part  -  171                     
                                                हरिद्वार इतिहास ,  बिजनौर  इतिहास , सहारनपुर   इतिहास  -आदिकाल से सन 1947 तक-भाग -   171               

                                               इतिहास विद्यार्थी ::: भीष्म कुकरेती  


        
  विम ने अपने रजयकाल में पंचनंद व कुरु पांचाल  अधिकार में ले लिए था।  इतिहासकार अनुमान (ऐज ऑफ इम्पीरियल यूनिटी पृष्ठ १६२  ) लगाते हैं कि जब विम मृत्यु पश्चात उसके क्षत्रपों ने स्वतंत्रता  घोषित कर दी तो तक्षशिला , मथुरा के क्षत्रपों का शासन अवश्य ही कुणिंद भूमि पर भी रहा होगा। 
पुराणों के अनुसार बिंबस्फाटि  जिसकी पहचान कनिष्क से होती है उस राजा का शासन प्रयाग से लेकर अनुगंगा क्षेत्र (मध्य गंगा क्षेत्र - हरिद्वार इलाका ) तक फैला था।



Copyright@
 Bhishma Kukreti  Mumbai, India 30 /4 /2016 
   History of Haridwar, Bijnor, Saharanpur  to be continued Part  --

 हरिद्वार,  बिजनौर , सहारनपुर का आदिकाल से सन 1947 तक इतिहास  to be continued -भाग -



      Ancient History of Kankhal, Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient History of Har ki Paidi Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient History of Jwalapur Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient  History of Telpura Haridwar, Uttarakhand  ;   Ancient  History of Sakrauda Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient  History of Bhagwanpur Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient   History of Roorkee, Haridwar, Uttarakhand  ;  Ancient  History of Jhabarera Haridwar, Uttarakhand  ;   Ancient History of Manglaur Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient  History of Laksar; Haridwar, Uttarakhand ;     Ancient History of Sultanpur,  Haridwar, Uttarakhand ;     Ancient  History of Pathri Haridwar, Uttarakhand ;    Ancient History of Landhaur Haridwar, Uttarakhand ;   Ancient History of Bahdarabad, Uttarakhand ; Haridwar;      History of Narsan Haridwar, Uttarakhand ;    Ancient History of Bijnor;    Ancient  History of Nazibabad Bijnor ;    Ancient History of Saharanpur;   Ancient  History of Nakur , Saharanpur;    Ancient   History of Deoband, Saharanpur;     Ancient  History of Badhsharbaugh , Saharanpur;   Ancient Saharanpur History,     Ancient Bijnor History;
कनखल , हरिद्वार का इतिहास ; तेलपुरा , हरिद्वार का इतिहास ; सकरौदा ,  हरिद्वार का इतिहास ; भगवानपुर , हरिद्वार का इतिहास ;रुड़की ,हरिद्वार का इतिहास ; झाब्रेरा हरिद्वार का इतिहास ; मंगलौर हरिद्वार का इतिहास ;लक्सर हरिद्वार का इतिहास ;सुल्तानपुर ,हरिद्वार का इतिहास ;पाथरी , हरिद्वार का इतिहास ; बहदराबाद , हरिद्वार का इतिहास ; लंढौर , हरिद्वार का इतिहास ;बिजनौर इतिहास; नगीना ,  बिजनौर इतिहास; नजीबाबाद , नूरपुर , बिजनौर इतिहास;सहारनपुर इतिहास;  Haridwar Itihas, Bijnor Itihas, Saharanpur Itihas

Reasons for Defeat of Hearsay

Gurkha/Nepalese defeating Hearsay -13     
                 History British Campaign for Capturing Kumaon -45
                                                                                                                                 
Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) -257
            History of Uttarakhand (Garhwal, Kumaon and Haridwar) -786          
                                                           
                          By: Bhishma Kukreti (A History Student)

             Hearsay informed Gardner by a letter on 18th June 2015 that the main reason for his defeat by Gurkha was non cooperation and deceptive methods by Fartyal Group. The group leader of Fartyal group was Bhana Kultiya of a village near Champawat. Mahar Group members also told that help of Fartyal group for  Hastidal was main reason of British defeat.  There was no doubt that Fartyal group was having doubts on British Company because British was having Harshdev Joshi on its side.
  According to Atkinson, the Gurkha soldiers were more courageous than irregular Hearsay soldiers. No doubt, local Kumaonis were eager for helping British but locals were not strong enough for resisting Gurkha army.

(From writings of B D Pande, Atkinson, Preamble, Sanwal, Saxsena,  Fraser etc) 
Copyright@ Bhishma Kukreti Mumbai, India, bckukreti@gmail.com 30/4/2016
History of Garhwal – Kumaon-Haridwar (Uttarakhand, India) to be continued… Part -787
*** History of Gorkha/Gurkha /Nepal Rule over Kumaun, Garhwal and Himachal (1790-1815) to be continued in next chapter
(The History of Garhwal, Kumaon, Haridwar write up is aimed for general readers)
XX                    Reference           
                 
Atkinson E.T., 1884, 1886, Gazetteer of Himalayan Districts …
Hamilton F.B. 1819, An Account of Kingdom of Nepal and the territories
Colnol Kirkpatrik 1811, An Account of Kingdom of Nepal
Dr S.P Dabral, Uttarakhand ka Itihas part 5, Veer Gatha Press, Dogadda
Bandana Rai, 2009 Gorkhas,: The Warrior Race
Krishna Rai Aryal, 1975, Monarchy in Making Nepal, Shanti Sadan, Giridhara, Nepal
I.R.Aryan and T.P. Dhungyal, 1975, A New History of Nepal , Voice of Nepal
L.K Pradhan, Thapa Politics:
Gorkhavansavali, Kashi, Bikram Samvat 2021 
Derek J. Waller, The Pundits: British Exploration of Tibet and Central Asia page 172-173
B. D. Pande, Kumaon ka Itihas
Balchandra Sharma, Nepal ko Aitihasik Rup Rekha
Chaudhari , Anglo  –Nepalese Relations
Pande, Vasudha , Compares Histriographical Traditions of Gorkha Rule in Nepal and Kumaon
Pradhan , Kumar, 1991, The Gorkha Conquests , Oxford University  Press
Minyan Govrdhan Singh , History of Himachal Pradesh
A.P Coleman, 1999, A Special Corps
Captain Thomas Smith, 1852,Narrative of a Five Years Residence at Nepal Vol.1
Maula Ram/Mola Ram  , Ranbahadurchandrika and Garhrajvanshkavya
J B Fraser , Asiatic Research
Shyam Ganguli, Doon Rediscovered
Minyan Prem Singh, Guldast Tabarikh Koh Tihri Garhwal
Patiram Garhwal , Ancient and Modern
Tara Datt Gairola, Parvtiy Sanskriti
John Premble, Invasion of Nepal
Chitranjan Nepali, Bhimsen Thapa aur Tatkalin Nepal
Sanwal, Nepal and East India Company
Nagendra kr Singh, Refugee to Ruler
Saxena, Historical papers related to Kumaon
Paper Respecting Nepal War by East India Company (papers in Stock)
Basu, Rise of Christian Power in India)
Moti Lal Ghosh, an article in Amrit Bazar Patrika
XXX
History Gurkha /Gorkha Rule over Garhwal, Kumaon, Uttarakhand Ruthless Gurkha/Nepalese Administration in Himachal; Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Pauri Garhwal, Udham Singh Nagar Kumaon, Uttarakhand Ruthless Gurkha/Nepalese Administration in Himachal; Sirmour Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Chamoli Garhwal, Nainital Kumaon, Uttarakhand; Kangara Himachal Ruthless Gurkha/Nepalese Administration in Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Rudraprayag Garhwal, Almora Kumaon, Uttarakhand; Baghat Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Tehri Garhwal, Champawat Kumaon, Uttarakhand Ruthless Gurkha/Nepalese Administration in Himachal; Punar Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Uttarkashi Garhwal, Bageshwar Kumaon, Uttarakhand;  Nahan Himachal; History Gurkha /Gorkha Rule over Dehradun Garhwal, Pithoragarh Kumaon, Uttarakhand; History Himachal Ruthless Gurkha/Nepalese Administration in Himachal;  History of Nepal, History of Doti Nepal, History of Nepalese/ Gurkha regime
Nepal Itihas, Garhwal Itihas, Kumaon Itihas, Himachal Itihas;  Gurkha/Gorkha ka Kumaon par  Adhikar Itihas , Gurkha/Gorkha Garhwal par Shasan Itihas Ruthless Gurkha/Nepalese Administration in Himachal;  Gurkha/Gorkha Rule in Kumaon, Garhwal Uttarakhand; History Gurkha/Gorkha  Rule in Himachal Ruthless Gurkha/Nepalese Administration in Himachal

अमित जी कृपया सोनिया जी को लज्जित ना करें , करना ही है तो राहुल जी को नंगा कीजिये

Best  Harmless Garhwali Literature Humor , Jokes  ;  Garhwali Literature Comedy Skits  , Jokes  ; Garhwali Literature  Satire , Jokes ;  Garhwali Wit Literature  , Jokes  ;  Garhwali Sarcasm Literature , Jokes  ;  Garhwali Skits Literature  , Jokes  ;  Garhwali Vyangya   , Jokes   ;  Garhwali Hasya , Jokes   ; गढ़वाली हास्य , व्यंग्य,  गढ़वाली जोक्स

अमित जी कृपया सोनिया जी को लज्जित ना करें , करना ही है तो राहुल जी को नंगा कीजिये 
-

 चबोड़ , चखन्यौ , चचराट :::   भीष्म कुकरेती   
-
              ब्याळि याने 29 अप्रिलौ कुण भाजपा अध्यक्ष अमित शाह टीवी चैनलों मा जै जैक या भटे  भटैक पत्रकारों द्वारा कॉंग्रेस महारानी सोनिया गांधी  तैं ऑगस्टा हैलीकॉप्टर घोटाला, भ्रष्टाचार , करप्सन  का बारा मा सवाल पुछणा रैन।  यु बड़ी पार्टी का अध्यक्ष का वास्ता एक नीच कार्य च , क्षुद्र काम च , रिडिकुलस जौब च।  अरे पुरुष ह्वेका अमित शाह एक लल्लु नौनाकि माँ -असहाय   विधवा , निरीह गैर हिन्दुस्तानी (जन्म से )  अर मर्द ह्वेका बि लाचार अध्यक्षा की  खुलेआम इज्जत उतारणा छन , खुलेआम एक असहाय स्त्री का बीच बजार मा मुख्य काळो करणा छन , खुलेआम हिन्दुस्तानी  जनता तैं कॉंग्रेस पर थुकणो उकसाणा छन  ! धिक्कार च इन पुरुष्वत्व पर अमित शाह !
           अमित शाह ! अरे पुरुष छंवां तो पुरुष की इज्जत उतारो , मर्द की बेज्जती कारो अरे राहुल तैं प्रजातंत्र का चौक माँ सफाचट नंगा कारो।  राहुल गांधी तै नंगा करिल्या तो तब मर्दानगी बुले जालो।  

  अमित शाह ! मि एक बात बतै द्यूं बल कॉंग्रेस की महारानी से जु तुमन प्रश्न करिन वांक उत्तर बेचारी महिला सोनिया गांधी मा ही ना गली का कै बि मरियल कॉंग्रेसी कार्यकर्ता मा बि च भाई म्यरो ! जब मरियल कॉंग्रेसी कार्यकर्ता बि तुमर जबाब दे सक्दो तो बिचारि भ्रष्टाचार का दल दल माँ फंसी पार्टी  अध्यक्ष तै किलै रूलाणा छंवां भै ? शरम कारो ! कै त्रास मा फंसी  दुखिया नारी तै इन प्रताड़ना दिए जांद ? नहीं। 
 गैरत से खाली पार्टी कॉंग्रेस अध्यक्षा ही ना , सड़ियल कॉंग्रेस उपाध्यक्ष या मरियल कॉंग्रेसी कार्यकर्ता बि जबाब दे द्यालो - भाजपा बदले की भावना से   गैरतहीन पार्टी की अध्यक्षा  सोनिया गांधी से प्रश्न करणी च। कॉंग्रेस का लल्लु उपाध्यक्ष ही ना गुलाम आजाद बि उत्तर दे द्यालो बल भाजपा तै खुज्याण चयेंद कि देश बिचण वळा कॉंग्रेसी दलाल , देशद्रोही ऑफिसरों अर चोर  लम्पट मिडलमैनोंन कथगा खाई। 
अमित शाह ! अच्छा मानो बेशरम, बेहया , बेगैरत  राजनैतिक पार्टी की अध्यक्षा शरम शरम मा तुमर प्रश्नों का जबाब दे बि द्याली कि ऑगस्टा हेलीकॉप्टर की दलाली मा कैन कथगा खायी तो बि तुम या पत्रकार या हन्दुस्तानी आवामन प्रश्न खड़ा कर दिनन -
 आपका निम्न सवाल क्या अपमानित कॉंग्रेस अध्यक्षा तै हौर अपमानित नि कारल ?
१- दिल्ली मा जॉब टैंकर स्कैम (2015 ) जख्म शीला दीक्षित फंसी च का  जबाब द्याओ 
२-अमेठी मा राजीव गांधी चैरिटेबल ट्रस्ट घोटाला का जबाब द्यावो 
३-उत्तराखंड लिकर स्कैम (2015 ) जख्म हरीश रावत का नाम बदनाम ह्वे को जबाब द्यावो। 
अब कनि कौरिक बि भ्रष्ट कॉंग्रेसियों की अध्यक्ष सोनिया गांधी यूँ प्रश्नों का उत्तर देली बि तो तुमन 1000 से अधिक स्कैमों  जखम कॉंग्रेसी नेता फंसी छ्या का प्रश्न पूछी दीणन।  इनमा क्या वा असहाय महिला उत्तर दे सकदी क्या ? नहीं एक दुर्बल महिला से इन उम्मीद ना करो। 
हाँ बेज्जती भरा प्रश्न से नंगी ही करण्याइ तो पुरुष राहुल गांधी तै प्रश्नों से नंगी करो। 
क्या ? अमित शाह ! क्या बुलणा छवां ? तुम लल्लू -  पप्पू -नासमझ बच्चे से सवाल करण अपण बेज्जती समझदवां ?  

30 /4 /2016 ,Copyright@ Bhishma Kukreti , Mumbai India 
*लेख की   घटनाएँ ,  स्थान व नाम काल्पनिक हैं । लेख में  कथाएँ चरित्र , स्थान केवल व्यंग्य रचने  हेतु उपयोग किये गए हैं।
 Best of Garhwali Humor Literature in Garhwal
i Language , Jokes  ; Best of Himalayan Satire in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  Uttarakhand Wit in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  North Indian Spoof in Garhwali Language Literature ; Best of  Regional Language Lampoon in Garhwali Language  Literature , Jokes  ; Best of  Ridicule in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  Mockery in Garhwali Language Literature  , Jokes    ; Best of  Send-up in Garhwali Language Literature  ; Best of  Disdain in Garhwali Language Literature  , Jokes  ; Best of  Hilarity in Garhwali Language Literature , Jokes  ; Best of  Cheerfulness in Garhwali Language  Literature   ;  Best of Garhwali Humor in Garhwali Language Literature  from Pauri Garhwal , Jokes  ; Best of Himalayan Satire Literature in Garhwali Language from Rudraprayag Garhwal  ; Best of Uttarakhand Wit in Garhwali Language from Chamoli Garhwal  ; Best of North Indian Spoof in Garhwali Language from Tehri Garhwal  ; Best of Regional Language Lampoon in Garhwali Language from Uttarkashi Garhwal  ; Best of Ridicule in Garhwali Language from Bhabhar Garhwal   ;  Best of Mockery  in Garhwali Language from Lansdowne Garhwal  ; Best of Hilarity in Garhwali Language from Kotdwara Garhwal   ; Best of Cheerfulness in Garhwali Language from Haridwar    ;
Garhwali Vyangya, Jokes  ; Garhwali Hasya , Jokes ;  Garhwali skits , Jokes  ; Garhwali short Skits, Jokes , Garhwali Comedy Skits , Jokes , Humorous Skits in Garhwali , Jokes, Wit Garhwali Skits , Jokes 
गढ़वाली हास्य , व्यंग्य ; गढ़वाली हास्य , व्यंग्य ; गढ़वाली  हास्य , व्यंग्य,  गढ़वाली जोक्स , उत्तराखंडी जोक्स , गढ़वाली हास्य मुहावरे 

Friday, April 29, 2016

बाटो ना बिरड़ी (सिखन्दरि गढ़वाली कविता )

Modern Garhwali Folk Songs, Poems 

     बाटो ना बिरड़ी   
(सिखन्दरि गढ़वाली कविता )

रचना --   सतेश्वर आजाद  ( जन्म  - गौचर , चमोली  गढ़वाल  ) 
Poetry  by - Sateshwar Azad 
( विभिन्न युग की गढ़वाली कविताएँ श्रृंखला )
-इंटरनेट प्रस्तुति और व्याख्या : भीष्म कुकरेती 
-
जिंदगी का चौड़ा चाकळा मा , अक्लि का रौंखा मौऴयाण मा 
नौन्याळि का कुछ सुपिना होला , मम्ताणा सि यौवन होला 
ज्वनि का रगर्याट मा बाटो ना   बिरड़ी   बट्वै कखि ?

बाटा मा  कांडा त होला ही , झाड़ पात गाड़ गड़हरा भी होला 
स्वाणा स्वाणा डांडा होला छळ छळ करदा छौड़ा होला 
रूप की मृग तृष्णा  मा बाटो ना   बिरड़ी   बट्वै कखि ?

ज्वनि का जबळयाट  मा अक्लि का कबलाट मा 
उबखण्या सी जीवन होलो ज्वन्नि छबळाणि देखिकी 
छण भरै तुच्छ माया , मा बाटो ना   बिरड़ी   बट्वै कखि ?  

बिरही भैर -भीतर मा सौणोs बादळ बरखणा होला 
अब अपड़ा मन की जग्वाळि  मा दिल हाथ आँखा फड़कणा होला 
 अब पैला मिलन का उलार मा बाटो ना   बिरड़ी   बट्वै कखि ?

जब सुपिना सब मिटि जाला कर्म को बाटो समिणी  होला 
दुनियादारी का चक्रचाळ मा दगड्यों की छिरमिंडाळी  होली 
तब खुसैक वूं टुकार्योंन    बाटो ना   बिरड़ी   बट्वै कखि। 
( साभार --शैलवाणी , अंग्वाळ )
Poetry Copyright@ Poet
Copyright @ Bhishma Kukreti  interpretation if any

Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, 
Poems Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs,Poems  Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems  from Pauri Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems , Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Chamoli Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Poems folk Poetries from Rudraprayag Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries from Tehri Garhwal; Poems, Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Modern Poetries, Contemporary Poetries, Contemporary Folk Poetries from Uttarkashi Garhwal; Modern Garhwali Folk Songs, Modern Garhwali Folk Verses, Poems, Modern Poetries,Poems, Contemporary Poetries, Contemporary folk Poetries Poems from Dehradun Garhwal;
पौड़ी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; चमोली  गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; रुद्रप्रयाग गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;टिहरी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ;उत्तरकाशी गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; देहरादून गढ़वाल, उत्तराखंड  से गढ़वाली लोकगीत , कविता ; 

Great Jounalists/Editors of Garhwal of Past - 1

गढ़वाळ का भगवान्(स्वर्गीय) पत्रकार/संपादक- १
 
                             Great Jounalists/Editors of Garhwal of Past - 1
 
 
गढवाळ पत्रकारिता क मामला मा सुभागी च . जब बिटेन भारत अर गढ़वाल मा
अखबार छपेण बिसेन गढ़वाळ की धरती मा नामी गिरामी पत्रकार/संपादक पैदा ह्वेन .
 
१- नागेन्द्र उनियाल (असवाळस्यूं, पौ.ग,- स्वर्गवास-१९८१) : इन उना नौकरी क बाद 'धडकता
पहाड़ ' निकाळ . फिर कोटद्वार बिटेन 'जयंत' आठ्वाडा (साप्ताहिक) को प्रकाशन, संपादन शुरू कार .
तेज तर्रार लिखणो बान प्रसिद्ध.
 
२- श्याम चरण काला (सुमाडी, पौ.ग,१९१०-१९८४): काला जी टाइम्स ऑफ़ इंडिया , भारत का भौत का
रोजानौ अखब़ारूं अर भैर देसु अखब़ारूं रैबार्या/ खबरची/संवाददाता रैन. भारतीय श्रमजीवी पत्रकार सम्मलेन,
योधा मा सम्मानित. जब 'श्रमजीवी पत्रकारूं बान कोलोनी बौण त कोलोनी नाम
'श्यामाचरण काला नगर' धरे गे.
 
३- सदा नन्द कुकरेती (ग्वील, मल्ला ढानगु, पौ. १८८६-१९३७): पैल टीरी रियासत मा काम कार पण उख घूसखोरी
रास नि आये त पौड़ी आयें अर सन १९१३-१९१५ तक 'विशाल कीर्ति' का संपादन कार. लिखण मा चुटीली शैली
अर व्यंगात्मक ब्युंत का बान प्रसिद्ध. अख्बराऊ संपादकत्व मा अंग्रेजी हकुमत से झगड़ा बि ह्व़े.
 
४- टेक चंद गुप्ता (देहरादून) : स्वतंत्रता से पैल 'देहरा पत्रिका' क संपादक रैन .
५-संपादक शिरोमणि विश्वम्बर दत्त चंदोला (थापळी,पौ.ग. १८७९ -१९७०) : कुछ दिन फ़ौजी दफ्तर मा
काम कार अर फिर १९०५ से 'गढवाळी पत्रिका' पत्रिका क संपादन अर प्रकाशन शुरू कार. टिहरी रियासत क
रवाईं कांड खबर छाप ण पर जेल (१९३३-१९३४) .
६- त्र्यम्बक चंदोला : पैल 'गढ़वाळी' हिंदी साप्ताहिक का सह संपादक रैन फिर अंग्रेजी अखबार 'हिंदुस्तान टाइम्स '
का ताउम्र संवाददाता रैन
७ ब्रज भूषण ( देहरादून १९१३-१९७७) ; स्वतंत्रता सेनानी, कवि न साप्ताहिक 'दून घाटी' क संपादन कार .
८- व्याखान वाचस्पति विश्वम्बर दत्त देवरानी (जेठो गाँव पैनो); मालवीय जे क सेक्रेटरी संतान धर्म का प्रचारी बि छया .
अफ्रीका मा ऊंको बड़ो सम्मान थौ. देवरानी जी न डिल्ली मा 'कर्मयोगी' क सम्पादन कार. ये लेखक तैं
अफ्रिका मा बस्यां गुजरात्युं द्वारा गुजराती मा छप्युं पम्फलेट दिख णो सौभाग्य बि हुयुं च जख मा
'महामहोपदेसक ' ' विश्वम्बर दत्त देवरानी क अफ्रिका मा प्रोग्राम क ब्यौरा च.
९- स्व दया नन्द थपलियाल (खैड़, पौ.ग.मावाळस्यूं) अंग्रेजी का पत्रकार जौन 'कोम्म्र्स एंड इंडस्ट्री ' अर 'थौट' क
संपादन बिभाग मा काम कार
१०- दामोदर प्रसाद थपलियाल (पालकोट, खात्स्युं, टि.ग, १९२३-१९७७) : गढवाली क साहित्यकार दामोदर प्रसाद
थपलियाळ न गढवाळी भाषा की 'फ्यूं ळी ' पत्रिका क संपादन कार .या पत्रिका धनाभाव से बन्द ह्व़े
११-महेशा नन्द थपलियाळ (टोलू, मन्यार स्यूं, पौ.ग. १९०१-१९६९) मेरठ बिटेन 'ह्रदय' हफ्तावार अर 'आशा' मैनावार
पत्रिकाओं संपादन अर फिर पौड़ी बिटेन 'उत्तर भारत' एवम लैंसडाउन बिटेन 'नव भारत को संपादन
१२- देवकीनंदन ध्यानी (जखळ , सल्ट, अल्मोड़ा , १९०७-१९३६ ); कवि देवकीनंदन न मुरादाबाद बिटेन 'विजय',
हल्द्वानी अर पौड़ी बिटेन 'स्वर्ग भूमि' प्रकाशन अर संपादन
१३- दयाधर धौल़ाखंडी (डुमैला, खाटली, पौ ग. १९१९-१९४९): गढ़वाल साहित्य मंडल का कर्कर्ता अर
'गिरीश' पत्रिका डिल्ली क संपादक मंडल का सदस्य
१४-कोतवाल सिंग नेगी (कांडई , पौ. १९००-१९४८) कोतवाल सिंग जी न कानपूर बिटेन 'हिलमन' अर
पौड़ी बिटेन' क्षत्रिय वीर ' को संपादन कार
१५- गोविन्द सिंह नेगी ( दाल ढुंग, बडीयार गढ़ , टि.ग १९२८-१९७१) : कति समाचार पत्रों मा संवाददाता रैन
'जीवन-पानी' अर 'दून अंचल ' का संपादन कार
१६- जोध सिंह नेगी (सुला, अस्वाल्स्युं, पौ.ग.१८६३-१९२५) ' क्षत्रिय वीर ' क संस्थापक
१७- प्रताप सिंह नेगी (नेग्याणा, गग्वाड़स्यूं ,पौ., १८७२-१९३५): 'क्षत्रिय वीर ' का संपादक अर प्रकाशक
१८- श्याम चन्द्र नेगी (बेलग्राम, अठुर, टि.ग १९१२-१९८२): अंग्रेजी समाचार पत्रुं संवाददाता .
'नोर्दर्न टाइम्स ' का संदन बि कार
१९-महान संपादक गिरिजा दत्त नैथाणी (नैथाणा ,मन्यार्स्युं , पौ. १८७२ -१९२७) गढवाळ क्षेत्र का पैला
पत्रकार अर संपादक १९०२-१९०४ तक ' गढ़वाल समाचार' (पैल लैंसडाउन अर फिर कोटद्वार ) का सम्पादन अर प्रकाशन.
१९०५-१९१० तक देहरादून बिटेन 'गढवाली 'माववार क संपादन.
फिर दुगड्डा से ' गढ़वाल समाचार' (१९१२-१९१४० तक प्रकाशन अर संपादन.
फिर देहरादून क 'गढवाली' हफ्तावार पत्रिका क संपादन (१९१५-१९१६)
आखिरैं 'पुरुषार्थ' मासिक क प्रकाशन अर संपादन (दुगड्डा अर नैथाना ).
२०-मायादत्त नैथानी ( नैथान , मृत्यु १९७२) मुंबई का अंग्रेजी समाचार पत्रुं संवाददाता अर
सम्पादकीय मंडल सदस्य
२१-सत्यपाल पांधी (अमृतसर १९२३-१९८१): मस्सुरी मा रौंदा छा. कत्ति अंग्रेजी समाचार पत्रुं मा
संवाददाता . मसूरी बिटेन अंग्रेजी साप्ताहिक 'मसूरी टाइम्स' को संपादन कार .
फिर मसूरी बिटेन १९४९ मा, अंग्रेजी साप्ताहिक 'हिमाचल टाइम्स' का प्रकाशन अर संपादन शुरू कार.
१९५३ मा हिंदी संस्करण शुरू. १९६९ मा ये पत्र क नाम 'हिमालय टाइम्स कार. १९६९ बिटेन दैनिक
अखबार 'हिमालय टाइम्स' शुरू कार . १९७० बिटेन शिमला संस्करण शुरू.
उच्चस्तरीय तिमासी ' पेट्रोलियम एशिया' क प्रकाशन अर संपादन.
२२- जंगीलाल शाह 'श्रीबंधू' (चमोली, १९१४-१९८५ ): पत्रकार अर साप्ताहिक 'देवभूमि ' प्रकाशन मा अहम् भूमिका.
२३-अमीर चंद बम्बवाल (पेशावर , १८८६-१९७२) स्वतन्त्रता सेनानी . उर्दू अर अंग्रेजी का ज्ञानता. १९०५ मा पेशावर
बिटेन 'फ्रंटियर एडवोकेट' शुरू कार . १९०९--१९१० तक इलाहाबाद मा स्वराज' का संपादक.१९२८ मा फिर फ्रंतिया एडवोकेट
शुरू. १९३२ मा पश्तो भाषा मा पत्रिका प्रकाशन . पेशवर बिटेन 'अफगान' 'खुदाई खिदमतगार' अर द्विबशी फ्रंटियर
मेल' का प्रकाशन अर संपादन.
भारत बिगल़ेणो परांत देहरादून मा निवास अर फिर अंग्रेजी, हिंदी मा 'फ्रंटियर मेल' को प्रकाशन संपादन
२४- सतेन्द्र सिंह भंडारी (चौड़ीख , पौ.ग.स्वर्गवास - १९८३): डिल्ली मा फ्री लांसर जौर्नालिस्ट रैन.
१९६९ बिटेन पौड़ी बिटेन 'पौड़ी टाइम्स ' का संपादन अर प्रकाशन
२५-हुलास वर्मा (बिज्नौर, १८८७ -१९६०) देहरादून बिटेन पाक्षिक 'स्वराज्य सन्देश' क प्रकाशन
२६- स्वामी विचारानंद (प्रयाग,१९४०मा इहलोक वास ) 'साप्ताहिक 'अभय' क संपादन, प्रकाशन.
२७-ठाकुर चन्दन सिंह (1886 -१९६८ ( देहरादून मा 'नोर्दन टाइम्स' अर नोर्दन स्टार ' का
संपादन . फिर 'गोरखा संसार' अर स्वतंत्र नेपाली' क संपादन
२८- शहीद श्री देव सुमन (१९१५-१९४४) श्रीदेव सुमन न डिल्ली क साप्ताहिक 'हिंदु अर अंग्रेजी साप्ताहिक
'धर्म राज्य' क सम्पादकीय बिभाग मा काम करी
२९- कृपाराम मिश्र 'मनहर' (सरूड़ा, १९०२-१९७५ ): गढ़ देश (१९२९-१९३०) को प्रकाशन संपादन.
१९३४ मा फिर से प्रकाशन शुरू . १९४० मा साप्ताहिक 'सन्देश' को प्रकाशन शुरू पण जेल जाण से बंद.
३०- हरिराम मिश्र (१९१८-१९८०) 'सन्देश' का सहकारी संपादक. १९५८ मा 'हिमालय की ललकार'.
हरिराम मिश्र 'चंचल' एक ओजस्वी पत्रकार छया.
३१- प्रताप सिंह नेगी (ढौरि, डबराल स्यूं, पौ.१८९७ -१९८०)स्वतंत्रता सेनानी , राजनीतिग्य, प्रताप सिंह नेगी अर
ज्योतिप्रसाद महेश्वरी न एक साप्ताहिक पत्र 'सन्देश' (१९३७) स्वतन्त्रता आन्दोलन तैं सब्बळ दीणो बान
शुरू कार.
३२- नरेंद्र सिंह भंडारी (जौरासी, चमोली, १९२०-१९८६) राजनैतिग्य लखनऊ मा 'कोंग्रेसी अखबार 'नया भारत' का संपादन कार
३३- प्रसिद्ध पत्रकार गोविन्द प्रसाद नौटियाल (नन्द प्रायद, चमोली,१९०१-१९८६(: अंग्रेजी अखब़ारूं जन की टाइम्स इंडिया,
स्टेट्स मैन , लीडर , हेराल्ड, हिंदुस्तान टाइम्स आदि का संवाददाता.
३४- शहीद उमेश डोभाल (सिरोली, इडवाळस्यूं, पौ.ग.१९५२-१९८८) बिजनौर टाइम्स, नव भारत टाइम्स, अमर उजाल़ा
आदि मा संवाददाता .
खोजी पत्रकारिता क वजे से शराब माफिया द्वारा १९८८ मा ह्त्या
३५-संपादकाचार्य भैरव दत्त धुलिया (मदनपुर पौ.ग. , १९०१-१९८८): स्वतंत्रता सेनानी, विधयक,
जब 'कर्मभूमि' साप्ताहिक को जनम ह्व़े (लैंसडाउन १९३९) धुलिया जी अर भक्त दर्शन दुई संपादक छया .
फिर 'कर्म भूमि ' कोटद्वार आई अर १९८६ तलक भैरव दत्त धुलिया क संपादकत्व मा निरंतर छपणी रै
३६ पत्रकारिता का युग पुरुष ललिता प्रसाद नैथाणी (नैथाना , १९१३- १९८८) : पैल 'कर्मभूमि' क
संपादकमंडल मा काम कार. फिर 'सत्यपथ (१९५६) को प्रकाशन शुरू कार. सत्यपथ गढ़वाल को
नामी गिरामी, राष्ट्रवादी पत्र छौ
३७- समाजसेवी, राज्नैतिग्य राम प्रसाद बहुगुणा (चमोली, १९२०-१९९०) १९५३ बिटेन साप्ताहिक 'देव भिमी' को प्रकाशन अर संपादन.
यू साप्ताहिक उत्तरी गढ़वाळ को बड़ो मशहूर पत्र थौ.
३८- आचार्य गोपेश्वर कोठियाल (कूणजी . टि.ग.१९०९ -१९९९) युगवाणी का संपादक, प्रकाशक आचार्य गोपेश्वर जी '
युगवाणी' तैं शुरू करण वळ अर ये साप्ताहिक
तैं निरंतर चलाण वाळ छया. १९४७ बिटेन युगवाणी निरंतर छपेणी राई. अब युगवाणी मासिक पत्र च
३९ धर्मानंद सेमवाल (रुद्रप्रयाग, १९५३-२००० ) धर्मानंद सेमवाल न पैल 'पर्वत मित्र' पाक्षिक अर फिर
'परिवहन मित्र' को प्रकाशन कार .
४०- संघर्षशील पत्रकार मदन जोशी (सिंधार, पौ.ग १९५५-२००): पत्रकारिता मदन जोशी क हवस छे
पैल 'दून दर्पण' मा छई साल काम कार.
१९८७ मा दयानंद अनंत क 'पर्वतीय टाइम्स' मा ऐन. ओज्वासी लेख से युंकी प्रसिधी बढ़
१९९१-१९९२ तक आकशवाणी का उप संपादक रैन
१९९५-१९९६ से 'हिमालय दर्पण' देहरा दून मा उप संपादक रैन .
१९९६ मा दैनिक जागरण मा उपसंपादक रैन
४१- जुझारू मनिख स्वरुप ढौंडियाल (ढोड, पौ.ग १९३५-२००२हिंदी का प्रसिद्ध कथाकार, गढ़वा ळी नाटकूं
लिख्वार स्वर्रोप ढौंडियाल न १९७३ बिटेन २००२ तक 'अलकनंदा' मासिक प्रकाशन अर सम्पादन कार .
४२- मुंबई क हिलांस अर्जुन सिंह गुसाईं ( ड़ान्गु , पौ.ग१९३४-२२००३) अर्जुन सिंग गुसाईं का नाम उत्तराखंडी
पत्रकारिता मा 'हिलांस ' (१९७८-१९९०, १९९२-१९९७) मासिक क कारण भौत प्रसिद्ध च . अपण टैम की या पत्रिका
साहित्यकारूं मा सम्माननीय पत्रिका रै.
४३- डा शिवा नन्द नौटियाल (कोठल़ा , पौ.ग.१९३६-२००४) प्रसिद्ध लोक साहित्य मर्मी , उत्तरप्रदेश का
भू.पू.उच्च शिक्षा मंत्री डा सिवा नन्द नौटिया न डिल्ली बिटेन १९६६ से कुछ साल 'शैलोदय' पत्रिका का
संपादन /प्रकाशन बि कार
४४-धर्मानंद उनियाल (कफना, कड़ाकोट , टि.ग १९३६-२००९) धर्मानंद उनियाल की रिपोर्ट
स्थानीय अर राष्ट्रीय पत्रों मा छपदा छया
४५- पीताम्बर दत्त देवरानी (डुडेख , लंगूर, १९२५ -२००९) प्रसिद्ध मास्टर जी पीताम्बर दत्त जी न १९८६-१९८८ तक
साप्ताहिक 'कर्मभूमि क संपादन कार अर फिर १९८८-१९९४ तक 'सत्यपथ' क संपादन कार
४६ डा भक्त दर्शन ( भौरा ड, साबली, १९१७-१९९१)प्रसिद्ध राजनीतिग्य भक्त दर्शन जी 'कर्मभूमि' का पैला संपादक छ्या.
४७- परुसराम नौटियाल : मुंबई बिटेन परुशराम नौटियाल न १९५२ मा 'नव भारत' का नाम से एक पत्रिका
प्रकाशित करी.
४८- शकुन्त जोशी : शकुन्त जोशी क गढ़वाळी मासिक 'रैबार' देहरादून बिटेन छपद छौ (कुछ समु तक इ)
४९-सतेश्वर आजाद न पौड़ी बिटेन गढवाली पत्रिका क कुछ समौ तक प्रकाशन अर संपादन कार
५०- विनोद उनियाल (अमोल्डा, डबराल स्यूं) न डिल्ली बिटेन कुछ समौ तक 'मंडाण' अखबार
को प्रकाशन अर संपादन कार.
५१- योगेश्वर धुलिया (मदनपुर) स्व. योगेश्वर धुलिया ण पैल कर्मभूमि मा काम कार
अर फिर १९७५ बिटेन 'तरुण हिंद' साप्ताहिक को प्रकाशन कुछ सालुं तक कार
 
५२- हीरा लाल बडोला (ठनठोली, मल्ला ढान्गु १९३०-२००८) हीरा बडोला न १९५५ से
कुछ समौ तक 'उत्तराखंड' साप्ताहिक छाप अर संपादन कार
 
५३- प्रसिद्ध कलाविद स्व. बैरिस्टर मुकंदी लाल न ' सन १९२२ मा कोटद्वार से ' तरुण कुमाओं' क प्रकाशन कार
Great Jounalists/Editors of Garhwal to be continued ....

Copyright@ Bhishm Kukreti